Boğaziçi'nin
Mücevheri

Balyanların
Barok İmzası

1856 yılında Sultan Abdülmecit tarafından imparatorluk mimarı Nikogos Balyan'a yaptırılan Küçüksu Kasrı, Osmanlı İmparatorluğu'nun Batılılaşma dönemindeki estetik ve mimari dehasını en rafine haliyle yansıtır. Boğaziçi'nin Asya yakasında, Göksu ve Küçüksu derelerinin denize döküldüğü "Tatlı Sular" (Sweet Waters of Asia) olarak bilinen rüya gibi bir noktada yükselen bu yapı, Bizans döneminden beri mesire alanı olarak kullanılan kadim bir toprak üzerine inşa edilmiştir. Önceki yüzyıllarda Sultan I. Mahmud tarafından kullanılan ahşap bir konağın yerine, Batı'nın saray mimarisiyle Doğu'nun ruhanî dokusunu birleştiren kâgir bir başyapıt olarak tasarlanmıştır.

Kasrı diğer tüm Osmanlı saray yapılarından ayıran en temel karakteristik özellik, buranın kalıcı bir "ikametgâh" değil, padişahın av partileri, biniş talimleri ve devletin üst düzey diplomatik kabulleri için kullandığı bir "biniş kasrı" (av ve dinlenme köşkü) olmasıdır. Bu fonksiyonel tercih, yapının iç plan şemasını doğrudan etkilemiş; yatak odaları yerine geniş, görkemli ve birbirine açılan törensel salonlar merkeze alınmıştır. Mimari üslup olarak Barok, Rokoko ve Neo-Klasik öğelerin eklektik bir sentezini sunan Küçüksu, dış cephesindeki yoğun kabartma sanatı sayesinde "Taş Dantel" lakabını sonuna kadar hak eder.

Yapının dış cephesindeki hareketli kütle yapısı, denize doğru uzanan görkemli merdivenleri ve mermer üzerine işlenmiş istiridye kabuğu motifleri, Nikogos Balyan’ın Batı mimari formlarını Osmanlı zevkiyle nasıl harmanladığının kanıtıdır. İç mekânlarda ise Paris Operası'nın dekoratörü Charles Séchan'ın tasarımları dikkat çeker. İtalyan mermerinden yontulmuş şömineler, Viyana üretimi kristal avizeler ve her biri birer sanat eseri değerindeki Hereke ipek halıları, kasrın içindeki ruhanî ihtişamı tamamlar. Küçüksu Kasrı, bir devletin kabuk değiştirme sürecini, taşın dile geldiği bir zarafetle anlatmaya devam etmektedir.