Karia'nın Parlayan İncisi
Günümüz tatilcilerinin beyaz badanalı evleri ve turkuaz koylarıyla tanıdığı Bodrum, Antik Çağ'da Karia bölgesinin en güçlü liman kenti olan Halikarnas (Halicarnassus) olarak anılırdı. Dorlar tarafından kurulan bu şehir, stratejik konumu sayesinde Akdeniz ticaretinin kalbi haline gelmişti.
Ancak Halikarnas'ı asıl ölümsüz kılan şey sadece zenginliği değildi. M.Ö. 484 yılında bu topraklarda doğan bir adam, insanlık hafızasını sonsuza dek değiştirecekti: Tarihin Babası Herodot. Pers Savaşları'nı kaleme aldığı eşsiz eseriyle, sadece tarih yazıcılığını başlatmakla kalmamış, memleketinin adını da tüm antik dünyaya duyurmuştur. Ayrıca edebiyat eleştirmeni Halikarnaslı Dionysios da kentin yetiştirdiği bir diğer önemli dehadır.
Mausolos ve Şehrin Yeniden Doğuşu
M.Ö. 4. yüzyılda, Pers İmparatorluğu'na bağlı Karia Satrabı (Bölge Valisi) Mausolos, başkentini Mylasa'dan (Milas) Halikarnas'a taşıma kararı aldı. Bu karar, Bodrum'un kaderini tamamen değiştirdi. Mausolos, şehri adeta yeniden yarattı; devasa surlar, gizli limanlar, tiyatrolar ve tapınaklar inşa ettirdi.
Helenistik kültüre büyük hayranlık duyan Mausolos, şehri Yunan mimarisinin en seçkin örnekleriyle donattı. Onun vizyonu, Halikarnas'ı sıradan bir liman kentinden, Akdeniz'in en ihtişamlı başkentlerinden birine dönüştürmekti. Ancak onun asıl şöhreti, yaşarken yaptığı bu icraatlardan ziyade, ölümünden sonra eşi tarafından onun adına yaptırılan anıt mezarla gelecekti.
Halikarnas Mozolesi
(Mausoleion)
M.Ö. 353 yılında Mausolos'un vefatı üzerine, hem karısı hem de kız kardeşi olan Kraliçe Artemisia tarafından inşasına başlanan bu anıt mezar, o kadar görkemliydi ki; kendinden sonra gelen tüm anıtsal mezarlara "Anıtmezar / Mozole" (Mausoleum) isminin verilmesine neden oldu.
- Mimari Yapısı: Yunan, Mısır ve Anadolu mimarisini harmanlayan 45 metre yüksekliğinde devasa bir yapı. En altta yüksek bir podyum, üzerinde 36 İon sütunlu bir tapınak bölümü ve en üstte 24 basamaklı piramit bir çatı.
- Tarihin En Büyük Sanatçıları: Mimar Pytheos ve Satyros tarafından tasarlandı. Cephe heykellerini antik dönemin en ünlü dört heykeltıraşı olan Scopas, Bryaxis, Timotheus ve Leochares yaptı.
- Zirvedeki İhtişam: Çatının en tepesinde, dört atın çektiği bir savaş arabası (Quadriga) ve içinde Mausolos ile Artemisia'nın heykelleri bulunuyordu.
Günümüzdeki Durumu
13. yüzyıldaki büyük Anadolu depremiyle yıkıldı. Bugün geriye kalan frizleri ve devasa heykelleri British Museum'da sergilenmektedir. Temel kalıntıları ise Bodrum merkezde açık hava müzesi olarak gezilebilir.
Büyük İskender'in Gazabı ve Yıkım
Halikarnas'ın altın çağı, M.Ö. 334 yılında Makedonya Kralı Büyük İskender'in Asya seferi ile sona erdi. İskender, Anadolu'yu hızla fethederken, karşısında en büyük direnişi Halikarnas surlarında buldu. Şehir, Pers komutanı Rodoslu Memnon tarafından inanılmaz bir taktikle savunuluyordu.
Aylarca süren kuşatmada İskender'in mancınıkları surları dövdü. Sonunda şehir düştüğünde, Persler kaçmadan önce şehri ateşe verdiler. İskender, direnişin intikamı olarak Mozole hariç tüm şehri yerle bir etti. Bu büyük yangın ve yıkım, Halikarnas'ın metropol statüsünü ebediyen kaybetmesine neden oldu.
Yüzyıllar sonra, 15. yüzyılda bölgeye gelen St. John Şövalyeleri (Rodos Şövalyeleri), depremlerle yıkılmış olan görkemli Mozole'nin yeşil ve beyaz mermer taşlarını alarak, bugün Bodrum'un simgesi olan Bodrum Kalesi'ni (St. Peter Kalesi) inşa ettiler. Dünyanın Yedi Harikasından birinin taşları, günümüzde kalenin duvarlarında hala görülebilir.
Bodrum Kalesi: Duvarlarında Mozole'nin mermerlerini taşıyan ortaçağ yapısı.