"Bin yıldan fazla süredir İstanbul silüetinin en asil mücevheri olan Ayasofya, insanlık tarihinin inanç, sanat ve mühendislikteki ortak zaferidir."
Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi, sadece bir dini yapı değil, aynı zamanda üç kez inşa edilen ve her defasında küllerinden doğan bir medeniyet anıtıdır. Bugünkü görkemli yapısına Bizans İmparatoru I. Justinianus döneminde (532-537) kavuşan mabet, yaklaşık 15 asırdır ayakta kalarak mimarlık tarihinin en hızlı inşa edilen ve en uzun süre "en büyük katedral" unvanını taşıyan eseri olmuştur.
Fatih Sultan Mehmet'in 1453 yılında İstanbul'u fethiyle birlikte "Fethin Sembolü" olarak camiye dönüştürülmüş, Osmanlı döneminde Mimar Sinan'ın eklediği devasa payandalarla güçlendirilerek kıyamete kadar sürecek bir kalıcılığa kavuşmuştur. 2020 yılında yeniden cami olarak ibadete açılmasıyla, manevi değeri bir kez daha tescillenmiştir.
Mimari Deha ve Kubbenin Sırrı
Ayasofya'yı benzersiz kılan en temel özellik, devasa bir kubbenin dört ana payanda üzerine "havada asılıymış gibi" oturtulmasıdır. Dönemin matematikçileri Miletli Isidoros ve Trallesli Anthemios tarafından tasarlanan bu mimari devrim, bugünkü modern mühendisliğin dahi hayretle incelediği bir statik dengedir.
Biliyor muydunuz?
Ayasofya'nın yapımında kullanılan sütunların bir kısmı Efes'teki Artemis Tapınağı'ndan, bir kısmı ise Mısır'dan getirilmiştir. Bu, yapının tüm kadim dünyayı kucaklayan evrensel bir mabet olma arzusunun fiziksel kanıtıdır.
Hat Sanatının Şahikaları
Caminin içerisinde yer alan ve Kazasker Mustafa İzzet Efendi tarafından yazılan devasa hat levhaları (7,5 metre çapında), İslam dünyasının en büyük hat eserleri arasında yer alır. Allah, Hz. Muhammed, dört halife ve Hz. Hasan ile Hz. Hüseyin isimlerinin nakşedildiği bu levhalar, yapının manevi atmosferini tamamlayan estetik unsurlardır.
Ziyaretçi Rehberi ve Etiket
Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi, bugün hem bir ibadethane hem de dünya mirası olarak tüm ziyaretçilere açıktır. Ziyaretiniz sırasında dikkat etmeniz gereken bazı temel hususlar bulunmaktadır:
- Kıyafet Kodu: Omuzların ve dizlerin örtülü olması gerekmektedir. Hanımlar için girişte örtü temin edilmektedir.
- İbadet Alanı: Namaz vakitlerinde turistik ziyaretler sınırlanabilmektedir; sükunete riayet edilmelidir.
- Giriş Ücreti: Turistler için üst galeri bölümü ücretlidir; ibadet alanı ise ücretsizdir.
- Fotoğraf: Flaşsız fotoğraf çekimi serbesttir; tripod kullanımı izne tabidir.